CHP’de uzun süredir devam eden yönetim tartışmaları ve Kemal Kılıçdaroğlu’nun “mutlak butlan” kararı sonrasında yeniden genel başkanlık görevine gelmesiyle yaşanan kriz, yeni bir siyasi partinin doğmasına neden oldu.
Özgür Özel’in öncülüğündeki milletvekilleri ve parti kadroları CHP’den ayrılarak “Yeni Parti” adı altında yeni bir siyasi oluşum kurdu. Partinin TBMM grubunun oluşturulması amacıyla Meclis Başkanlığına gerekli bildirimlerin de yapıldığı belirtildi.
91 MİLLETVEKİLİ YENİ PARTİ’YE GEÇTİ
CHP’den ayrılan 91 milletvekilinin Yeni Parti’ye katılması, TBMM’deki siyasi dengeleri önemli ölçüde değiştirdi.
Yeni Parti, 91 milletvekiliyle AKP’nin ardından Meclis’te en fazla sandalyeye sahip ikinci siyasi parti olurken, aynı zamanda ana muhalefet partisi konumuna yükseldi.
TBMM’de siyasi parti grubu kurulabilmesi için en az 20 milletvekili gerekiyor. Yeni Parti, sahip olduğu 91 milletvekiliyle bu sınırın çok üzerine çıkarak diğer muhalefet partilerini de geride bıraktı.
CHP 44 MİLLETVEKİLİNE DÜŞTÜ
Yeni Parti kurulmadan önce TBMM’de AKP’nin 277, CHP’nin 135, DEM Parti’nin ise 56 milletvekili bulunuyordu.
CHP’den 91 milletvekilinin Yeni Parti’ye geçmesiyle birlikte CHP’nin sandalye sayısı 135’ten 44’e geriledi.
Oluşan yeni Meclis aritmetiğinde AKP 277 milletvekiliyle en büyük grup olma özelliğini korurken, Yeni Parti 91 milletvekiliyle ikinci sıraya yükseldi.
Yeni Parti’yi 56 milletvekiliyle DEM Parti, 46 milletvekiliyle MHP, 44 milletvekiliyle CHP ve 29 milletvekiliyle İYİ Parti takip etti. Saadet Partisi, Gelecek Partisi ve DEVA Partisi’nin ortak Meclis grubu amacıyla oluşturduğu 20 milletvekilli Yeni Yol Partisi ise sıralamada yer aldı.
CHP ANA MUHALEFET KONUMUNU KAYBETTİ
31 Mart 2024 yerel seçimlerinde yüzde 37,8 oy oranıyla Türkiye genelinde birinci parti olan CHP’de yaşanan yönetim krizi, Meclis’teki güç dağılımını da köklü biçimde değiştirdi.
Özgür Özel yönetiminde yerel seçimlerden birinci çıkan CHP, mutlak butlan kararının ardından Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden genel başkanlık görevine gelmesi ve yaşanan toplu milletvekili ayrılıklarının ardından ana muhalefet partisi konumunu kaybetti.
CHP, 44 milletvekiliyle TBMM’nin beşinci büyük siyasi partisi durumuna gerilerken, ana muhalefet koltuğuna Yeni Parti oturdu.
ÇOK PARTİLİ HAYATTA DİKKAT ÇEKEN İLK
Yeni Parti’nin kuruluşuyla birlikte 91 milletvekiline ulaşarak doğrudan ana muhalefet konumuna yükselmesi, Türkiye’nin 1946 sonrasındaki çok partili siyasi yaşamında bir ilk olarak değerlendiriliyor.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında benzer siyasi ayrışmalar yaşansa da bu dönem henüz kalıcı ve rekabetçi çok partili sistemin yerleşmediği yıllar olarak kabul ediliyor.
17 Kasım 1924’te Cumhuriyet Halk Fırkasından ayrılan 28 milletvekili tarafından kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, dönemin örgütlü muhalefetini oluşturmuş ancak yaklaşık yedi ay sonra kapatılmıştı.
1930 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün teşvikiyle Fethi Okyar tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası ise yalnızca 99 gün siyasi yaşamını sürdürebilmişti.
DEMOKRAT PARTİ SEÇİMDEN SONRA ANA MUHALEFET OLDU
Çok partili siyasi hayatın en önemli aktörlerinden Demokrat Parti de kuruluşunun hemen ardından ana muhalefet partisi olamamıştı.
Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan öncülüğünde 7 Ocak 1946’da kurulan Demokrat Parti, kuruluş tarihinde Meclis’te ana muhalefeti oluşturacak milletvekili sayısına sahip değildi.
DP, 21 Temmuz 1946’da yapılan genel seçimlerde 61 milletvekili çıkararak ana muhalefet partisi konumuna yükselmişti. Dolayısıyla Demokrat Parti bu unvanı kuruluşuyla değil, yaklaşık altı ay sonra katıldığı genel seçim sonucunda elde etmişti.
EN YAKIN ÖRNEK HÜRRİYET PARTİSİ
Yeni Parti’nin yaşadığı sürece en çok yaklaşan örneklerden biri ise Hürriyet Partisi oldu.
Demokrat Parti’den ayrılan 19 milletvekili tarafından Aralık 1955’te kurulan Hürriyet Partisi, kuruluşunda CHP’nin gerisinde kalmıştı. Milletvekili sayısını daha sonra 32’ye çıkaran Hürriyet Partisi, 4 Aralık 1956’da CHP’yi geçerek ana muhalefet konumuna yükselmişti.
Ancak Hürriyet Partisi de bu unvanı kuruluş gününde değil, yaklaşık bir yıl sonra elde etmişti.
2002 yılında DSP’den ayrılan 63 milletvekilinin kurduğu Yeni Türkiye Partisi ise doğrudan Meclis grubu oluşturmasına rağmen TBMM’nin beşinci büyük partisi olarak kalmış ve ana muhalefet konumuna ulaşamamıştı.
Bu yönüyle Yeni Parti’nin 91 milletvekiliyle kuruluşunun hemen ardından TBMM’nin ikinci büyük partisi ve ana muhalefet grubu haline gelmesi, Türkiye siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.